Introductie Trip-Tych
Door Matthijs Brussee-Vader

Van mij werd verwacht iets te schrijven.
Goed, ik heb me ervoor aangemeld, maar dat terzijde. Iets zinnigs, over de film die u zo gaat
zien. Iets dat pakkend, grappig, informatief, scherpzinnig, mogelijk een beetje schunnig moet
zijn. Misschien wel het beste geschreven werk dat de Nederlandse taal ooit zal voortbrengen.
Misschien iets dat met weinig woorden hele stadions vol stoïcijnen emotioneel velt.
Misschien iets totaal willekeurigs, dat hopelijk overbrengt wat ik zou willen zeggen. Ik ben
immers maker, schrijver, kunstenaar in spé; er wordt van mij verwacht dat ik iets te zeggen
heb. Want wat voeg ik anders toe aan het creatieve landschap? Dus moet ik iets te zeggen
hebben, en daar dan iets over schrijven.

Van mij werd verwacht ‘iets’ te schrijven.
Want soms is 'iets' alles wat eruit komt, en alles wat nodig is. Ik geloof dat de kunsten, naast
hun exorbitante financiële problemen die ze op geen enkele wijze zelf veroorzaakt hebben,
ook kampen met een interpretatieprobleem. In haar essay uit 1964 pleitte schrijfster Susan
Sontag tegen hedendaagse interpretatie, namelijk tegen de overmatige aandacht die wordt
besteed aan de inhoud of betekenis van een kunstwerk, in plaats van aan de zintuiglijke
aspecten ervan. We leggen te veel nadruk op vragen als "wat betekent dit?" en "waarom is dat
zo?". Daar is uiteraard niets mis mee—we creëren fantastische werken, en u bent hier
vanavond getuige van. Maar als we te ver doorschieten in betekenisgeving, krijgen we
onbegrijpelijke, drie uur durende nonsens die ons overspoelt met alles wat het probeert te
zeggen. Doen we het te weinig, dan blijft alleen plat gelul over, waarbij het doel van kunst
naar de achtergrond verdwijnt. Het is een balans, een gespannen koord, een flinterdunne
grens. Het is retemoeilijk. En als je dan toch iets te zeggen hebt, iets uitgebalanceerds, word je
als kunstenaar gedwongen je bestaansrecht te bewijzen. Dan weerklinken vragen als "wat
brengt dit teweeg?", "welk publiek wil je bereiken?" of "is het TikTok-ready?". Je zwoegt
door een modderpoel van corporate belangen, want het is tenslotte een industrie.

Van mij werd verwacht iets te schrijven.
En vervolgens wordt dat werk geanalyseerd, bekritiseerd, gecontroleerd. En dan schrijf je het
opnieuw, en opnieuw, en opnieuw, tot je een perfect specimen hebt en eindelijk aan de gang
kunt. Twijfel is de drijfveer van het maakproces, maar ook een gevaarlijk instrument. Het
maakplezier kan er een pijnlijke, langzame dood door sterven. Strijd is een constante. Soms
blijf je erin hangen, soms lukt het gewoon niet, en klinkt een deal met de duivel zo gek nog
niet. En soms komt het antwoord uit een onverwachte hoek, stond het al die tijd voor je neus.
Het punt is: twijfel is onlosmakelijk verbonden met het Nederlandse cultuurlandschap, zeker
in deze barre klotetijden. Goed, genoeg gemoraliseerd.

Van mij werd verwacht iets te schrijven.
Het hoeft niet simpel te zijn, of complex. Als het maar liefde voor het vak toont, voor het
makerschap. Het mag zijn wat het is, het mag betekenen wat het betekent. We vragen veel van
onszelf, en mogen, nee moeten, elkaar blijven steunen, elkaar blijven ophemelen. U gaat zo
meteen kijken naar iets dat bloeit in haar liefde voor het vak en het geluk dat voortkomt uit
het feit dat het bestaat. Een film die ongetwijfeld de stigma’s rond het creatief proces, die u
misschien meedraagt, zal doorprikken. Ik wens u veel plezier.